jednačenje suglasnika po mestu nastanka (tvorbe)

Jednačenje suglasnika po mestu nastanka (izgovora ili tvorbe) je glasovna promena u kojoj:

☼  zubni suglasnici  S i  Z, kada se nađu ispred prednjonepčanih suglasnika Đ, Ć, , Č, LJ, NJ, Š i Ž , prelaze u prednjonepčane suglasnike Š i Ž.

snalaziti se snalaz + ljiv   snalažljiv

nositi – nos + nja – nošnja

☼  nadzubni sonant  N ispred dvousnenih suglasnika B i P prelazu u M.

zelen + bać –  zelembać

☼  šumni suglasnik  H ispred Č i Ć suglasnika B prelazu u Š.

orah + čić oraščić

Često u rečima u kojima je izvršeno jednačenje suglasnika po mestu nastanka (tvorbe) izvršene su i druge glasovne promene:

☼  Jednačenje suglasnika po zvučnosti vrši se pre jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe).

obraz + čić obrasčić (jednačenje suglasnika po zvučnosti)  – obraščić (jednačenje suglasnka po mestu tvorbe)

iz + ćuškati  – isćuškati (jednačenje suglasnika po zvučnosti) – iščuškati (jednačenje po mestu tvorbe)

☼  Do gubljenja suglasnika najčešće dolazi posle jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe)  

bez + žični   bežžični (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe) – bežični  (gubljenje suglasnika)

iz + šaratiisšarati  (jednačenje suglasnika po zvučnosti) – iššarati (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe – išarati (gubljenje suglasnika)

☼  Jotovanje se vrši pre jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe)

radost + ju   radosću (jotovanje) radošću (jednačenje suglasnika po mestu tvorbe)

list + jelisće (jotovanje) – lišće (jednaćenje suglasnika po mestu tvorbe)

  ODSTUPANJA OD jednačenjA suglasnika

Odstupanja od jednačenja suglasnika po mestu nastanka (tvorbe) nastaje u sledećim slučajevima:

☼   kada se suglasnici  S i Z nađu ispred suglasnika Lj i Nj u složenim rečima (složenicama) u kojima  se prvi deo složenice završava suglasnicima  S i Z, a drugi  deo složenice počinje suglasnicima Lj i NJ.

razljutiti, izljubiti, posljednji, iznjihati, iznjuškati, sljuštiti

☼   u složenicama u kojima se prvi deo reči složenice završava sa nadzubnim suglasnikom N, a drugi deo složenice počinje sa dvousnenim suglasnicima B i P.

jedan + put jedanput

stran + putnica stranputnica

crven + perka crvenperka

van + bračni – vanbračni

masken + bal – maskenbal

Ova pravila ne važe za reči stranog porekla i često se prave greške u njihovom pisanju. Strane reči se pravilno pišu ovako:

implus, implusivan, simbol, imperija, imperator, impresija, bombonjera,  bombona, pomfrit, imperfekat

 

                         Nazad                                                                                                    Vrh strane